Sinds de start van de banenafspraak in 2015 zijn er bijna 92.000 extra banen gerealiseerd voor mensen met een ondersteuningsvraag. Dat laat zien wat mogelijk is als werkgevers, overheden en werkontwikkelbedrijven samen optrekken. Tegelijkertijd laten de cijfers over 2025 zien dat de ambitie van 125.000 extra banen nog ver weg is. De achterstand is zelfs opgelopen tot zo’n 33.000 banen en minister Thierry Aartsen verwacht dat ook de doelstellingen voor 2027 lastig haalbaar zijn. 

Werkontwikkelbedrijven spelen een belangrijke rol bij het realiseren van meer banen voor mensen met een ondersteuningsvraag. Zij brengen talent, werk en ondersteuning bij elkaar, begeleiden mensen naar en in werk en ondersteunen werkgevers bij inclusief werkgeverschap. Juist doordat zij de verbinding leggen tussen mensen, werkgevers en publieke partners, vormen zij een onmisbare schakel in de banenafspraak. 

Een nauwe samenwerking tussen werkgevers, gemeenten, UWV en werkontwikkelbedrijven is daarom essentieel. Ook de minister benadrukt het belang daarvan in zijn Kamerbrief. Terecht, want juist waar partijen elkaar weten te vinden, ontstaan kansen om meer mensen duurzaam aan waardevol werk te helpen. 

Samenwerking als sleutel 

Volgens Aartsen valt er in de samenwerking nog winst te behalen. Daarnaast hebben werkgevers niet altijd voldoende zicht op de mogelijkheden van mensen met een ondersteuningsvraag en sluit begeleiding niet in iedere situatie goed aan. Dat is waar werkontwikkelbedrijven een deel van de oplossing bieden. 

Zij kennen zowel werkgevers als de mensen die ondersteuning nodig hebben om succesvol aan het werk te gaan. Daardoor kunnen zij kansen signaleren, passende ondersteuning organiseren en bijdragen aan duurzame plaatsingen. Ook ligt er nog veel potentieel bij werkgevers die nu nog niet of beperkt betrokken zijn. Door meer werkgevers, en vooral meer mkb-bedrijven, te bereiken kunnen meer talenten hun weg naar werk vinden. 

Bestaande routes staan onder druk 

En dat is belangrijk, want de laatste cijfers van de banenafspraak laten zien dat een belangrijke route naar werk kleiner wordt. Sinds de nulmeting zijn bijna 8.000 banen via detacheringen en andere inleenconstructies verdwenen. Alleen al in 2025 nam dit aantal met bijna 3.850 af. 

Volgens de minister heeft dat vooral te maken met de uitstroom van mensen uit de Wsw, terwijl nieuwe instroom uitblijft. Ook keren mensen vanuit begeleid werken of een detachering soms terug naar een interne beschutte werkplek, die niet meetelt voor de banenafspraak. 

Dat is meer dan een statistiek. Detacheringen hebben jarenlang laten zien dat mensen met een ondersteuningsvraag succesvol kunnen werken bij externe werkgevers wanneer begeleiding goed is georganiseerd. Nu deze route minder vanzelfsprekend wordt, groeit de noodzaak om nieuwe wegen naar werk te ontwikkelen. 

Van regeling naar ondersteuningsvraag 

Daarom vinden we het positief dat de minister bij de ontwikkeling van een nieuwe banenafspraak nadrukkelijk wil kijken naar de ondersteuningsvraag van mensen en minder naar de regeling of uitkering van waaruit zij aan het werk gaan. 

Daarmee verschuift de aandacht naar wat echt bepalend is voor succes op de arbeidsmarkt: passende ondersteuning. Dat sluit aan bij wat werkontwikkelbedrijven dagelijks in de praktijk ervaren. Niet het label, maar de vraag wat iemand nodig heeft om talent tot zijn recht te laten komen, zou centraal moeten staan. 

Die benadering biedt kansen voor meer maatwerk én voor een bredere groep mensen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden en behouden van werk. Tegelijkertijd ontstaat ruimte om nieuwe routes naar werk te ontwikkelen nu traditionele Wsw-detacheringen afnemen. 

Werkontwikkelbedrijven kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Met hun kennis van begeleiding, ontwikkeling en werkgeversdienstverlening helpen zij mensen duurzaam aan het werk. Bijvoorbeeld via leer-werktrajecten, groepsplaatsingen en nieuwe samenwerkingsmodellen met werkgevers. Zo bouwen zij mee aan een arbeidsmarkt die uitgaat van talent, mogelijkheden en passende ondersteuning. 

Van analyse naar actie 

De Kamerbrief biedt daarmee niet alleen aanleiding om naar de cijfers te kijken, maar vooral om te investeren in wat werkt. Dat deze vragen nadrukkelijk leven in de praktijk, bleek ook tijdens de bijeenkomst Werkgeversdienstverlening die werkt, die Cedris samen met het ondersteuningsprogramma Toekomstbestendige Sociale Infrastructuur op 11 september organiseerde. Daar deelden tientallen professionals ervaringen over het opbouwen van duurzame werkgeversrelaties, het beter in beeld brengen van talenten en ondersteuningsvragen en het organiseren van passende begeleiding voor werknemers én werkgevers. 

De boodschap was helder: inclusief werkgeverschap ontstaat door samenwerking. Het vraagt om partijen die werkgevers kennen, kansen signaleren en ondersteuning bieden vóór, tijdens en na de stap naar werk. Juist daar ligt de kracht van werkontwikkelbedrijven. 

Als Nederland de ambities van de banenafspraak dichterbij wil brengen, zijn sterke werkgeversnetwerken, passende ondersteuning en nieuwe routes naar werk noodzakelijk. Werkontwikkelbedrijven kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Door hun expertise te verbinden aan de vernieuwing van de banenafspraak helpen zij meer mensen met een ondersteuningsvraag duurzaam aan waardevol werk.