Column Erik Dannenberg: Eén brug voor iedereen

Een paar jaar geleden zag ik een foto van twee bruggen. Ze lagen pal naast elkaar. Allebei naar dezelfde overkant. Geen watergang ertussen die zich splitste, geen verschillende routes. Gewoon twee bruggen. Parallel. Voor hetzelfde doel. Ik bleef staan en dacht: waarom?

Twee werelden

Tot ik het zag. De ene brug is voor de meeste mensen. De andere voor mensen waar iets mee is. In dit geval een brug voor mensen in een rolstoel. Sindsdien zie ik de betekenis van dit beeld overal terug.

We hebben in Nederland de neiging om twee werelden te bouwen. Een wereld voor mensen die passen binnen hoe we onderwijs, werk en zorg hebben georganiseerd. En daarnaast een tweede wereld voor mensen die daar niet vanzelf in passen. Een wereld met eigen taal en regels, eigen voorzieningen en eigen plekken.

Goed bedoeld, maar niet zo handig. Zo organiseren we vooral afstand. We delen mensen in op basis van wat er anders is. Op diagnoses, indicaties, beperkingen. En vervolgens zetten we mensen bij elkaar omdat ze hetzelfde probleem hebben, niet omdat ze dezelfde talenten of interesses delen.

Ondertussen wordt de ‘gewone’ wereld steeds minder toegankelijk. Functies worden strakker, eisen hoger, systemen ingewikkelder en het tempo moet omhoog. En dus bouwen we er iets naast. Nóg een brug.

Eén toegankelijke route

Wat mij intrigeert, is dat we op andere plekken allang laten zien dat het anders kan. We hebben geen aparte bussen gebouwd voor mensen met een rolstoel. We hebben de bus aangepast. Met een uitschuifplank, een halte, een systeem dat voor meer mensen werkt. Dat is inclusie. Niet een aparte route, maar één route die voor iedereen toegankelijk is.

Waarom lukt ons dat bij werk nog zo weinig? Werk gaat in de kern niet over systemen. Werk gaat over mensen. Over ergens bij horen. Over iets bijdragen en je talent inzetten.

Anders bouwen

Als je daar begint, verandert de vraag. Dan vraag je niet: waar past deze persoon in het systeem? Maar: hoe organiseren we het zo dat deze persoon in de gewone wereld tot zijn recht komt? Soms vraagt dat iets kleins. Soms iets groters. Maar het levert altijd iets op. Voor mensen, voor organisaties en voor de samenleving.

Misschien is het tijd dat we nog eens terugdenken aan dat beeld van die twee parallelle bruggen. En onszelf de vraag stellen: waarom eigenlijk twee? We hebben ze zelf gebouwd. Dus kunnen we ook iets anders bouwen. Gewoon één brug die voor iedereen toegankelijk is.