Column Yasin Torunoglu: de draaideurconstructie

In zijn column laat Yasin Torunoglu zien wat er gebeurt als systemen belangrijker worden dan mensen. Aan de hand van persoonlijke verhalen beschrijft hij de draaideur waarin mensen belanden die wíllen werken, maar nergens duurzaam kunnen landen. Een oproep om beleid te blijven bekijken door de ogen van de mens die erin vast kan komen te zitten.

Mijn eerste werkdag bij de Diamant-groep is inmiddels drie jaar geleden. In plaats van een introductie in de bestuurskamer, trok ik die ochtend mijn werkschoenen aan. Ik ging mee met onze mensen van het Groen. Want ik wilde voelen voor wie ik me zou inzetten als eindverantwoordelijke.

De verhalen achter de mensen

Die dag heeft mijn blik blijvend gevormd. Ik sprak een oudere man die zes jaar tegen zijn wil thuis had gezeten. Zes jaar aan de kant, terwijl hij niets liever wilde dan werken. Nu stond hij daar, ondanks de pijn in zijn schouder, vastberaden om door te gaan. Trots vertelde hij over zijn twee kleinkinderen. En tegelijk over zijn onbegrip: waarom hij als medewerker onder de Participatiewet geen eindejaarsuitkering krijgt, terwijl collega’s dat wel krijgen. Dat zegt ons iets over de ongelijkheid door de verschillende cao’s waarmee we voor onze medewerkers werken.

Ik ontmoette ook een man uit Angola. Op zijn dertiende verloor hij zijn ouders tijdens de oorlog. Hij zwierf tussen landen, steden en levens. Getraumatiseerd door wat hij had meegemaakt. Wat mag je van zo iemand verwachten? En misschien wel belangrijker: wat mag hij van óns verwachten? Een stabiele plek om te bouwen aan zijn leven, waar werk een cruciaal onderdeel van is. Hij had geluk dat hij onder de oude SW-regeling valt en dus ook heeft kunnen bouwen aan zijn leven in Tilburg en bij de Diamant-groep.

En dan was er Bart. Bart is 43. Hij houdt van Lego en van zijn hondje. Hij is mijn leeftijdsgenoot. En hij heeft nog nooit een vast contract gehad. Niet omdat hij niet wil werken. Niet omdat hij het niet kan. Maar omdat hij steeds net buiten de scherpe grenzen van onze systemen valt. Te sterk voor beschut werk, te kwetsbaar voor regulier werk.

In de draaideur

Bart staat symbool voor een groep mensen die met de invoering van de Participatiewet tussen wal en schip is geraakt. Mensen die wíllen en kunnen werken, maar nergens duurzaam kunnen landen. Sinds 2015 zit Bart in een draaideur: via een re-integratietraject naar werk, daar net niet passen en via de WW-uitkering weer terug naar de bijstand. Keer op keer. Met grote gevolgen voor zijn zelfvertrouwen, zijn leven én zijn bestaanszekerheid.

De afgelopen jaren is er veel in beweging gekomen. Door goede samenwerking binnen onze sector en met ambtenaren van SZW, VNG en Divosa is het perspectief op werkontwikkelbedrijven zichtbaar verschoven. Waar er eerder sprake was van bezuinigingen en vernauwing van onze opdracht, is er nu een hernieuwde erkenning en waardering van de infrastructuur van werkontwikkelbedrijven. Inmiddels zijn we volop bezig met de transformatie naar een bredere sociaal-maatschappelijke opgave: mensen ontwikkelen richting werk, met aandacht voor de diverse ondersteuningsvragen die zij meenemen. De ontwikkeling van mensen richting zo regulier mogelijk werk staat daarbij terecht centraal.

Geen tussenstation

Maar we zien ook iets anders. Naast de beschut werkenden is er een groep voor wie wij geen tussenstation zijn, maar de juiste én blijvende werkgever. Mensen die net wat meer aandacht en ondersteuning nodig hebben. Werk is meer dan inkomen alleen. Het geeft structuur, sociale contacten en perspectief. Voor deze mensen is dat effect vaak extra groot. En voor hen is die draaideur dan ook het grote probleem.

Kansen van een nieuw kabinet

Met de komst van een nieuw kabinet ontstaat ruimte. Ruimte om het gesprek opnieuw te voeren. Over de mensen die nu tussen wal en schip vallen. Over de vraag of we mensen als Bart niet juist duurzaam aan werkontwikkelbedrijven moeten verbinden. Met écht werk. Met een betaalde baan. Met een vaste aanstelling. Zodat zij regie hebben over het bouwen aan hun bestaanszekerheid.

Die eerste werkdag leerde mij dat beleid pas betekenis krijgt als je het door de ogen van mensen bekijkt. Dat is drie jaar later niet veranderd. En mag ook niet veranderen.