Brechtje de Lange
- Functie
- Redacteur/contentspecialist
- E-mailadres
- bdelange@cedris.nl
Nieuws
Hoe zorg je ervoor dat meer jongeren uit het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs de weg naar een werkontwikkelbedrijf weten te vinden? En dat die stap ook aantrekkelijk is? In de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht sloegen vijf werkontwikkelbedrijven de handen ineen. Biga Groep, UW, Kansis, WerkwIJSS en FermWerk ontwikkelden samen een campagne en een herkenbaar aanbod voor stages, werk en ontwikkeling.
Werkontwikkelbedrijven kunnen veel betekenen voor jongeren die de stap van school naar werk zetten. Ze bieden hun een stage- of werkplek waar zij werkervaring kunnen opdoen, werknemersvaardigheden kunnen ontwikkelen en kunnen ontdekken welk werk bij hen past.
De vijf organisaties in Midden-Utrecht begeleidden al jongeren, maar hadden ieder hun eigen contacten, afspraken en werkwijzen rond stages. Daardoor verschilden bijvoorbeeld de stagevergoedingen en de manier waarop de begeleiding en evaluaties waren ingericht. Door meer samen te werken, wilden de organisaties jongeren, hun omgeving en scholen meer duidelijkheid bieden. “We wilden één beeld en één geluid neerzetten”, vertelt Yvonne Pot, directeur van Kansis.
Daarbij speelt ook het imago van werkontwikkelbedrijven een rol. Jongeren, ouders en scholen denken soms nog aan de voormalige sw-bedrijven met grote productiehallen, waar vooral het uitvoeren van werk centraal stond. “Maar wij zijn zoveel meer dan een werkplek. Bij ons draait het om leren en ontwikkelen, met passende begeleiding”, vertelt Lukas Schlatmann, marketing- en communicatiemedewerker bij UW en coördinator van het project.
We wilden één beeld en één geluid neerzetten
Toen er vanuit het Regionaal Actieplan Jeugdwerkloosheid ruimte kwam om een plan in te dienen, werkte Marlies Ruigenwaard, adviseur kwaliteit en ontwikkeling bij Kansis, het idee verder uit. “De infrastructuur om deze jongeren naar en in werk te begeleiden is er al, dus dié moeten we gebruiken.” Waar zit volgens haar de grootste winst van deze samenwerking? “Dat jongeren, ouders en scholen bij een werkontwikkelbedrijf denken: dit is een goede plek om te beginnen met werken en je verder te ontwikkelen.”
Zo ontstond een aanpak met twee sporen: een campagne die een eigentijds en herkenbaar beeld van werkontwikkelbedrijven laat zien en een gezamenlijk aanbod waarmee de vijf organisaties hun afspraken over stages en begeleiding meer op elkaar afstemmen.
Die campagne ontstond niet zomaar. De vijf partijen schakelden onderzoeks- en campagnebureau Jong & Je Wil Wat in. Het bureau onderzocht wie de meeste invloed heeft op de keuze voor een stage en wat werkontwikkelbedrijven kunnen doen om vaker in beeld te komen als mogelijke stageplek. Daarvoor sprak het bureau met jongeren, ouders en mensen uit het onderwijs.
De belangrijkste conclusie? Scholen en in het bijzonder stagecoördinatoren hebben veel invloed op de keuze voor een stage. Ouders varen vaak op hun expertise. Jongeren hebben zelf ideeën over wat bij hen past, maar volgen soms ook het oordeel van een docent. “En soms denken ze: ik ken geen mensen zoals ik die daar naartoe gaan, dus misschien is dit geen plek voor mij.”
Met de campagne spelen de partijen daarop in. Onder de naam ‘Iemand zoals ik’ zijn er drie video’s gemaakt met jongeren in de hoofdrol. Zij vormen het gezicht van de campagne. “Zien is geloven”, zegt projectcoördinator Lukas Schlatmann. “Een jongere moet kunnen denken: iemand zoals ik heeft hier een goede ervaring, dus misschien past dit ook bij mij. En een docent of ouder moet een jongere zien van wie die denkt: dat zou mijn leerling of kind kunnen zijn.”
Daarnaast lanceerden de partijen een gezamenlijke website. Daarop komen het gezamenlijke aanbod, de mogelijkheden en de contactpersonen bij elkaar. Zo is voor jongeren, scholen en ouders in één oogopslag zien wat de werkontwikkelbedrijven kunnen betekenen.

Voor het gezamenlijke aanbod gingen inhoudsdeskundigen van de vijf werkontwikkelbedrijven met elkaar aan de slag. Dat was een flinke puzzel. De organisaties verschillen in omvang, werksoorten, gemeentelijke afspraken en interne processen. Ook de scholen waarmee zij samenwerken hebben ieder hun eigen werkwijze en behoeften. De uitdaging: een herkenbare basis ontwikkelen én voldoende ruimte houden voor maatwerk.
De inhoudsdeskundigen brachten daarom in kaart wat ieder bedrijf al doet, wat zij gezamenlijk belangrijk vinden en welke afspraken voor alle vijf haalbaar zijn. Op basis daarvan ontwikkelden ze een gezamenlijk aanbod met de volgende uitgangspunten:
De komende periode brengen de vijf organisaties de afspraken in de praktijk en scherpen deze verder aan op basis van ervaringen.
Een van de gezamenlijke uitgangspunten is praktijkleren. Jongeren werken tijdens hun stage mee op de werkvloer en ontwikkelen daar vaardigheden die bij het werk horen. Ze oefenen bijvoorbeeld met het aannemen, uitvoeren en afronden van een opdracht. Zo wordt hun ontwikkeling onderdeel van de dagelijkse praktijk. Waar mogelijk kan een jongere hier uiteindelijk een praktijkverklaring voor ontvangen.
Volgens Marlies zit juist in die aanpak veel kracht. “Je kijkt naar wat iemand al kan en bouwt daarop voort. Praktijkleren met een praktijkverklaring geeft jongeren iets om trots op te zijn en laat een volgende werkgever zien welke vaardigheden iemand in de praktijk beheerst.”
Deze manier van leren vraagt ook aandacht voor de begeleiding op de werkvloer. De werkleider helpt de jongere niet alleen bij het uitvoeren van het werk, maar ook bij het ontwikkelen van de werkprocessen die tijdens de stage centraal staan. Om werkleiders daarop voor te bereiden, volgen groepen werkleiders via SBB een training over het begeleiden en motiveren van jongeren. Daarin is onder meer aandacht voor het puberbrein en voor wat in de dagelijkse begeleiding werkt.

Een gezamenlijke basis ontwikkelen is één ding. Ervoor zorgen dat de afspraken binnen vijf verschillende organisaties gaan werken, is de volgende stap. Ze moeten een plek krijgen in systemen, processen en de dagelijkse begeleiding. De voorbereiding daarop laat zien hoe belangrijk tijd, duidelijke verantwoordelijkheden en korte lijnen zijn.
Volgens Marlies vraagt dat om een combinatie van inhoudelijke trekkers en bestuurlijke steun. “Je hebt mensen nodig die hierin geloven en eraan trekken, én een directeur die de rugdekking verzorgt.”
Lukas wijst daarnaast op het belang van voldoende capaciteit. “Zorg dat je projectgroep genoeg capaciteit heeft en krijgt om dit georganiseerd en projectmatig aan te pakken. Zo wordt het geen bijtaak, maar is het echt onderdeel van iemands functie.”
Je hebt mensen nodig die hierin geloven en eraan trekken
Met de campagne en het gezamenlijke aanbod hebben de vijf werkontwikkelbedrijven een stevige basis gelegd. De volgende stap is om vanuit die samenwerking verder te leren. De organisaties volgen onder meer het bereik van de campagne, het aantal aanmeldingen en het verloop van de stages. De projectgroep blijft ieder kwartaal bijeen om ervaringen uit te wisselen, resultaten te bespreken en de aanpak verder te versterken.
Juist daarin zit de kracht van deze samenwerking. De vijf organisaties hebben hun verschillende werkwijzen en ervaringen samengebracht rond één ambitie: meer jongeren – en hun omgeving – laten ontdekken wat werkontwikkelbedrijven voor hen kunnen betekenen. Door samen te blijven optrekken, kunnen zij voortbouwen op wat werkt en nieuwe inzichten direct met elkaar delen.
Ook voor andere regio’s biedt die werkwijze inspiratie. “We pretenderen niet dat we hier het ei van Columbus hebben gevonden”, zegt Yvonne. “Maar we laten samen zien wat werkontwikkelbedrijven jongeren kunnen bieden: een plek waar werk en ontwikkeling vanaf de eerste dag bij elkaar komen.”
Hoe geef je jongeren die vastlopen weer perspectief? Bij Young Heroes van IJmond Werkt! vinden jongeren rust, structuur en ontdekken...
Nieuws
De arbeidsmarkt schreeuwt om mensen, maar juist jongeren met talent én een ondersteuningsvraag blijven buitenspel. Hoe kan het dat duizenden...
Column
Het aantal jongeren in de bijstand neemt toe. Steeds vaker hebben ze te maken met een stapeling van problemen: van mentale klachten tot schulden en woonproblematiek. Dat vraagt om een brede aanpak. Welke rol spelen werkontwikkelbedrijven hierin?
Nieuws