Ga naar de inhoud

Met een baan naar buiten: van detentie naar duurzaam werk 

Werk niet pas organiseren wanneer iemand de gevangenispoort achter zich laat, maar al beginnen tijdens de laatste fase van detentie. Vanuit die gedachte startte Rijnvicus samen met Start Foundation, PI Alphen aan den Rijn en Gevangenenzorg Nederland de pilot Met een baan naar buiten (opent in nieuw tabblad). De eerste deelnemers uit de Beperkt Beveiligde Afdeling (BBA) worden daarbij stap voor stap voorbereid op een duurzame overstap naar werk. 

Vier mensen op een rij houden een ondertekend document voor zich.

Tijdens een bijeenkomst met gedetineerden, werkgevers, jobcoaches, bestuurders en staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) stonden de eerste ervaringen centraal. De gesprekken maakten duidelijk hoeveel verschil werk kan maken bij een succesvolle terugkeer in de samenleving, maar ook welke praktische belemmeringen daarbij nog moeten worden weggenomen. 

Werk als sleutel tot terugkeer 

De aanleiding voor de pilot is helder. Veel ex-gedetineerden hebben een jaar na hun vrijlating nog geen werk en een groot deel komt binnen twee jaar opnieuw in aanraking met justitie. Werk biedt niet alleen inkomen, maar ook structuur, sociale contacten en perspectief. Daarom zetten de betrokken partijen in op een doorlopende route naar werk die al tijdens detentie begint. 

De pilot brengt verschillende onderdelen van de huidige route samen. Gedetineerden kunnen nu al binnen de PI werken en leren, ervaring opdoen buiten de muren via de BBA en kennismaken met werkgevers in de regio. Door deze afzonderlijke elementen samen te brengen, ontstaat één route naar werk.  

Werkontwikkelbedrijf als landingsplek 

Een centrale rol in die route is weggelegd voor werkontwikkelbedrijven. Rijnvicus vervult in de regio Holland Rijnland als eerste de rol van landingsplek. Hier werken en leren kandidaten maximaal drie maanden. In die periode brengt Rijnvicus in kaart welke talenten iemand heeft, welke begeleiding nodig is en welke werkgever het beste past. Vervolgens maken kandidaten de overstap naar een reguliere baan, terwijl begeleiding beschikbaar blijft zolang dat nodig is. 

Juist die tussenstap blijkt van grote waarde. Niet iedere kandidaat kan immers direct zelfstandig aan de slag bij een externe werkgever. Bij Rijnvicus krijgen mensen de ruimte om werkritme op te bouwen, werknemersvaardigheden te versterken en eventuele belemmeringen tijdig in beeld te brengen. Werkgevers, begeleiders en uitvoerders zien dat deze veilige en professionele omgeving kandidaten beter voorbereidt op de volgende stap. Daardoor neemt de kans op een duurzame match en langdurig behoud van werk toe. 

Werkgevers zien kansen én knelpunten 

Werkgevers die aanwezig waren bij de bijeenkomst bij Rijnvicus benadrukken dat deelnemers niet alleen een tweede kans krijgen, maar vaak ook zeer gemotiveerde medewerkers blijken. Zoals een werkgever uit de horecasector het verwoordde: “Het is niet alleen maar goed doen. Dat is zeker een onderdeel, maar het zijn vooral fantastische werknemers.” 

Tegelijkertijd ervaren werkgevers ook obstakels. Kandidaten beschikken niet altijd direct over vervoer, inkomen of de middelen om de eerste periode na uitstroom te overbruggen. Ook ontbreekt soms toegang tot ondersteuning die juist in deze overgangsfase van grote waarde kan zijn. 

Daarnaast werden praktische belemmeringen genoemd, zoals lange wachttijden voor verlof en kennismakingsgesprekken. Werkgevers geven aan dat snelheid en duidelijkheid essentieel zijn op een arbeidsmarkt waarin vacatures vaak snel moeten worden vervuld. 

Brede samenwerking noodzakelijk 

De ervaringen van de pilot laten zien dat werk een belangrijke basis vormt voor een succesvolle terugkeer, maar niet de enige voorwaarde is. Ook huisvesting, inkomen, schulden, gezondheid en een sociaal netwerk spelen een belangrijke rol. 

Daarom benadrukten de aanwezige partijen het belang van goede samenwerking tussen justitie, gemeenten, werkgevers, arbeidsmarktregio’s en uitvoeringsorganisaties. Alleen wanneer deze partijen gezamenlijk optrekken, ontstaat een route waarin mensen niet steeds opnieuw hoeven te beginnen. 

Ook staatssecretaris Van Bruggen onderschreef dat belang. Volgens haar begint een veilige uitstroom met tijdig contact tussen gedetineerden en de samenleving waarnaar zij terugkeren. Veel van de benodigde bouwstenen zijn volgens haar al aanwezig; de uitdaging ligt vooral in het beter verbinden van bestaande initiatieven en ondersteuning. 

Eerste ervaringen bieden perspectief 

De eerste ervaringen met de pilot zijn positief. De betrokken partijen zien dat deelnemers al tijdens hun detentie werken aan vaardigheden, werknemersritme en toekomstperspectief. Werkgevers ontdekken op hun beurt een groep gemotiveerde medewerkers die graag wil bouwen aan een nieuwe start. 

De boodschap van de bijeenkomst was dan ook duidelijk: wanneer justitie, werkgevers, gemeenten en werkontwikkelbedrijven samenwerken, kan de stap van detentie naar werk aanzienlijk kleiner worden. Daarmee groeit de kans op duurzame arbeidsparticipatie én op een succesvolle terugkeer in de samenleving.

Heleen Heinsbroek

Functie
Senior beleidsadviseur Wetgeving en Nieuwe Doelgroepen
E-mailadres
hheinsbroek@cedris.nl

Deel deze pagina:

Bekijk ook

Samen leren en werken: inclusie in de praktijk in Palermo

Wat kunnen we leren van inclusief werkgeverschap in Europa en wat betekent dat voor Nederland? Tijdens een studiereis naar Palermo ontdekten Jessica Braunius en Famke de Boer hoe werk, leren en community samenkomen in inspirerende praktijkvoorbeelden. Laat je meenemen in hun inzichten en ontdek hoe werkplekken echte groeiplekken kunnen worden.

Nieuws

Aan de slag met werkgeversdienstverlening: meer kansen op waardevol werk

Hoe versterk je de samenwerking met werkgevers en creëer je meer kansen op waardevol werk? Tijdens een bijeenkomst van Cedris en Toekomstbestendige Sociale Infrastructuur deelden werkontwikkelbedrijven en gemeenten praktijkvoorbeelden, inzichten en nieuwe ideeën voor werkgeversdienstverlening.

Nieuws