Werk betekent veel meer dan een inkomen. Het geeft mensen structuur, zelfstandigheid, sociale contacten en de kans om hun talenten te ontwikkelen. Daarom verdient iedereen die kan werken ook de kans om mee te doen. Met die boodschap opent minister Aartsen zijn voortgangsbrief over werkontwikkelbedrijven aan de Tweede Kamer. De brief onderstreept de belangrijke rol van werkontwikkelbedrijven én laat zien dat investeren in passend werk zich terugbetaalt voor mens en maatschappij.

Werkontwikkelbedrijven zijn onmisbaar

De minister pleit voor een arbeidsmarkt waarin talent en ontwikkeling centraal staan. Minder denken vanuit systemen en uitkeringen, meer vanuit mogelijkheden en passende ondersteuning. Juist daarin spelen werkontwikkelbedrijven een onmisbare rol, zegt de minister in zijn brief. Zij bieden mensen begeleiding, structuur en een plek om zich te ontwikkelen. Voor de één is dat een opstap naar een reguliere werkgever, voor de ander een duurzame werkplek om mee te doen in de samenleving.

Onderzoek bevestigt maatschappelijke waarde

Dat werk van grote waarde is, wordt ook onderbouwd door verschillende onderzoeken waar de minister naar verwijst. Op verzoek van de Tweede Kamer is gekeken naar de bredere maatschappelijke opbrengsten van werkontwikkelbedrijven. Uit die onderzoeken blijkt dat passend werk leidt tot minder gebruik van de geestelijke gezondheidszorg, minder beroep op maatschappelijke ondersteuning en minder criminaliteit. Tegelijkertijd groeien bestaanszekerheid, sociale participatie en kwaliteit van leven.

De minister concludeert dat de brede maatschappelijke baten van werk bij werkontwikkelbedrijven uiteenlopen van ongeveer € 2.000 tot € 5.000 per persoon per jaar. Daarbij zijn immateriële effecten, zoals levensgeluk, sociale contacten en zelfrespect, nog niet volledig meegerekend.

Onmeetbare waarde

Toch zijn juist die moeilijk meetbare opbrengsten van werk van grote waarde. Wat betekent het voor iemand om ‘s morgens naar zijn werk te gaan, collega’s te hebben, zichzelf te ontwikkelen en onderdeel te zijn van de samenleving? Die opbrengsten zijn enorm, maar vaak niet zichtbaar op een begroting.

Om daar toch meer inzicht in te krijgen wil de minister verkennen of deze inzichten verder kunnen worden verdiept met een brede maatschappelijke kosten-batenanalyse die specifiek kijkt naar de rol van werkontwikkelbedrijven en beschut werk. Juist dat bredere perspectief onderstreept een boodschap die Cedris al langer uitdraagt: werkontwikkelbedrijven zijn geen kostenpost, maar een investering. Een investering die zich niet alleen terugbetaalt in euro’s, maar vooral in de kansen die mensen krijgen om mee te doen, zich te ontwikkelen en van waarde te zijn.

Opbrengsten landen breder dan investering

Opvallend is dat de minister ook erkent dat de opbrengsten van deze investering vaak ergens anders terechtkomen dan de kosten. Gemeenten investeren in werkontwikkelbedrijven, terwijl een belangrijk deel van de maatschappelijke baten terechtkomt bij zorgverzekeraars of het Rijk. Deze inzichten zijn belangrijk voor toekomstige (landelijke) beleidskeuzes.

De sociale infrastructuur krijgt verder vorm

Naast de maatschappelijke waarde van werkontwikkelbedrijven schetst de minister hoe de sociale infrastructuur zich verder ontwikkelt. In vrijwel heel Nederland werken gemeenten en werkontwikkelbedrijven inmiddels samen aan een toekomstbestendige infrastructuur. Daarbij verschuift de aandacht steeds meer van bestaande regelingen naar een bredere ondersteuning van mensen richting werk, ontwikkeling en participatie. Gemeenten, werkontwikkelbedrijven en werkgevers bouwen daarmee stap voor stap aan een arbeidsmarkt waarin meer mensen de kans krijgen om mee te doen.

Beschut werk blijft groeien

Ook beschut werk ontwikkelt zich verder. Eind september 2025 hadden 11.586 mensen een beschutte werkplek, bijna een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar eerder. Tegelijkertijd groeit ook het aantal mensen met een positief advies dat nog wacht op een passende plek. Daarom start binnenkort een onderzoek naar de oorzaken van deze wachtlijst en mogelijke oplossingen.

Vanaf 2027 wordt bovendien een nieuwe verdeelsleutel voor de rijksbijdrage ingevoerd. Die sluit beter aan bij de lokale behoefte en biedt gemeenten met relatief grote wachtlijsten meer financiële ruimte om extra beschutte werkplekken te realiseren.

Daarnaast wil het kabinet vanaf 2028 een vaste loonkostensubsidie van 68 procent invoeren voor beschut werk. Daardoor krijgen werkgevers meer zekerheid, nemen administratieve lasten af en hoeven werknemers geen belastende loonwaardemeting meer te ondergaan.

Samen bouwen aan een vanzelfsprekend inclusieve arbeidsmarkt

De voortgangsbrief laat zien dat de beweging naar een arbeidsmarkt waarin iedereen kan meedoen steeds verder vorm krijgt. Werkontwikkelbedrijven spelen daarin een onmisbare rol. Zij helpen mensen om hun talenten te ontwikkelen, ondersteunen werkgevers en versterken de samenleving als geheel.