Netwerkdag Circulaire Ambachtscentra: de economie van betekenis in de praktijk

Een volle zaal, veel energie en één duidelijke boodschap: circulaire economie gaat over meer dan materialen. Het gaat over hoe we waarde organiseren in onze samenleving. Tijdens de Netwerkdag Circulaire Ambachtscentra op 12 februari 2026 kwamen gemeenten, werkontwikkelbedrijven, kringlooporganisaties en partners samen om verder te bouwen aan deze beweging. De conclusie van de dag is duidelijk: circulair werken begint niet bij afvalstromen, maar bij een andere kijk op economie en mens.

Van markteconomie naar betekeniseconomie

Kees Klomp opende het congres met een pleidooi voor de betekeniseconomie. Hij liet zien dat onze huidige economie vooral draait om groei, consumptie en financiële waarde. Wat telt, is wat we kunnen meten in euro’s. Maar onder die bovenlaag ligt een fundament van overtuigingen. Wat vinden we belangrijk? Wanneer noemen we iets waardevol? En wie of wat telt daarin mee?

Volgens Klomp vraagt de circulaire transitie daarom om meer dan slimmer omgaan met grondstoffen. Ze vraagt om een andere manier van kijken. Minder gericht op steeds méér produceren en consumeren. En meer op zingeving, samenhang en balans. Niet alles wat we willen, hebben we ook nodig. En niet alles wat waardevol is, laat zich uitdrukken in geld.

Die verschuiving heeft ook gevolgen voor hoe we naar werk kijken. Als waarde breder wordt dan financiële opbrengst, verandert ook wat we belangrijk vinden in arbeid. Dan gaat het niet alleen om productiviteit, maar ook om ontwikkeling, bijdrage en betekenis.

Inclusie is geen aparte route

Vanuit die gedachte kreeg het verhaal van Erik Dannenberg extra scherpte. In Nederland organiseren we vaak aparte voorzieningen voor mensen met een ondersteuningsvraag. We bouwen als het ware een tweede brug, speciaal voor wie extra ondersteuning nodig heeft.

Maar een inclusieve samenleving ontwerp je niet met parallelle bruggen naar dezelfde overkant. Dan bevestig je juist het verschil. De opgave is om één brug te bouwen die voor iedereen werkt. Eén infrastructuur waarin mensen met en zonder ondersteuningsvraag samen optrekken.

Voor circulaire ambachtscentra is dat een belangrijke keuze. Juist nu veel centra nog in ontwikkeling zijn. Nu is de ruimte om vanaf het begin inclusief te ontwerpen.

Van visie naar praktijk in de workshops

In verschillende workshops werd deze beweging concreet gemaakt. Eén daarvan was ‘Van afvalstroom naar mensenstroom’. Een workshop waarin Merel van Sliedregt (BKN) en Jessica Braunius (Cedris) verkenden hoe circulaire ambachtscentra vanaf het begin inclusief ingericht kunnen worden.

De bereidheid om dat te doen is groot. Initiatiefnemers en ondernemers zien de kansen. Tegelijk klinkt een eerlijke vraag: hoe organiseren we begeleiding op de werkvloer?

Juist daar ligt een duidelijke rol voor werkontwikkelbedrijven. Met kennis van ontwikkeling, ervaring in begeleiding en oog voor wat mensen nodig hebben om te groeien in hun werk. Door drempels weg te nemen, ontwikkelpaden zichtbaar te maken en ruimte te bieden om te leren in de praktijk.

Wat daarbij opviel, was hoe vanzelfsprekend samenwerking kan worden als je het gewoon organiseert. Tijdens de dag werden voorbeelden gedeeld van pilots waarin studenten, vrijwilligers en mensen met een ondersteuningsvraag samen werkten aan dezelfde doelen. Niet in een aparte hal op dezelfde locatie, maar op dezelfde werkvloer. Dat vroeg in het begin om aanpassing, maar bleek in de praktijk juist goed te werken.

Meer dan afval verminderen

De netwerkdag maakte één ding duidelijk: circulaire economie gaat over meer dan afval. Het gaat over hoe we waarde organiseren. En als we verschuiven naar een betekeniseconomie, verandert ook hoe we werk ontwerpen.

Dat is geen abstract verhaal. Het betekent dat we bij de ontwikkeling van circulaire ambachtscentra bewuste keuzes maken. Dat we inclusie niet later toevoegen, maar vanaf het begin meenemen in het ontwerp. Dat we begeleiding organiseren, ontwikkelpaden zichtbaar maken en één werkvloer creëren waar mensen samen leren en werken.

Juist nu veel centra nog in ontwikkeling zijn, ligt daar de kans. Ontwerpen we het vanaf het begin goed, dan bouwen we niet alleen aan hergebruik van materialen, maar ook aan duurzaam perspectief voor mensen. En maken we circulair werken vanzelfsprekend inclusief.