Wat kunnen we leren van inclusief werkgeverschap in Europa? En wat betekent dat voor Nederland? Namens Cedris en EPALE Nederland ging Jessica Braunius (programmamanager  innovatie bij Cedris en EPALE-ambassadeur) samen met Famke de Boer (projectmedewerker EPALE Nederland en onderzoeker bij CINOP/ECBO) op studiereis naar Palermo. 

Samen met partners uit heel Europa verkenden zij hoe werk, leren en community elkaar versterken in de praktijk. En ontdekten ze wat dat oplevert voor mensen die stappen zetten richting werk.  

De inzichten die zij daar opdeden, laten zien wat er mogelijk is als je werk écht inricht als plek om te groeien. Wanneer mensen de ruimte krijgen om te leren, zich te ontwikkelen en mee te bouwen aan een gemeenschap. In dit artikel nemen Jessica en Famke je mee in wat zij zagen, ervaarden en wat we daarvan kunnen leren. 

Moltivolti 

Om te beginnen bij Moltivolti. Een druk, levendig, internationaal restaurant in het hart van de multiculturele wijk Ballarò. Het is meer dan een restaurant: het is ook een community en een sociale onderneming.  Er wordt gelachen, geleerd en gewerkt.  Wat hier gebeurt, voel je direct en blijft hangen. 

Moltivolti, oftewel ‘vele gezichten’, is een werkplek, ontmoetingsplek en leeromgeving tegelijk. Mensen uit tientallen landen werken hier samen, vaak aan hun eerste stap op de arbeidsmarkt. Ze leren meer over de Italiaanse arbeidsmarkt en de mogelijkheden en leren het  horecavak. Gewoon door het samen te doen. Zo kunnen ze zich ontwikkelen én bouwen aan hun toekomst. 

Wat heb jij te bieden? 

De vraag die hier centraal staat is niet ‘wat is je achtergrond?’, maar ‘wat heb jij te bieden en wie wil je zijn?’ 

Die insteek zie je overal in terug. In hoe taken worden verdeeld, hoe teams samenwerken en hoe mensen doorgroeien. Diversiteit krijgt hier een duidelijke plek in het werk en zorgt voor nieuwe ideeën, energie en perspectieven.  

Het restaurant, het eten en de verhalen vormende basis. Daaromheen groeit een netwerk van activiteiten waarin ontmoeten, samenwerken, uitwisselen en ontwikkelen steeds met elkaar verbonden blijven. 

Non sei qui per caso 

Een paar straten verderop krijgt dezelfde benadering een andere vorm bij restaurant Al Fresco Giardino e Bistrot, waar (ex-)gedetineerden werken. “Non sei qui per caso”, oftewel “je bent hier met een reden”. Die visie zie je hier terug: iedereen is hier om iets bij te dragen aan de community en voor velen is het een nieuw begin.

Het is een veilige plek waar medewerkers in kunnen stappen, het horecavak kunnen leren en kunnen doorgroeien. Waar ze kunnen loskomen van het sociale stigma dat detentie met zich meebrengt. En waar ze weer structuur kunnen opbouwen.  Groei wordt hier zichtbaar in het dagelijks werk: in hoe mensen hun plek vinden, verantwoordelijkheid nemen en weer nieuwe medewerkers begeleiden. 

Stappen zetten in de wasserij

Ook bij Altro Verso, een sociale onderneming in de vorm van een wasserij, zie je hoe dit in de praktijk werkt. Het bedrijf draait mee in de markt en biedt tegelijk ruimte voor mensen om te leren en zich te ontwikkelen. Het opdoen van werkervaring, leren samenwerken en doorgroeien lopen hier naadloos in elkaar over. Mensen zetten stappen – soms klein, soms groot – en bouwen verder vanuit de praktijk. 

Leren als vanzelfsprekend onderdeel van werk 

Wat deze plekken met elkaar verbindt, is de vanzelfsprekendheid waarmee leren onderdeel is van het werk – iets wat lang niet overal vanzelfsprekend is. Ontwikkeling gebeurt op de werkvloer, in samenwerking met anderen en in het ritme van de dag. Nieuwe collega’s kijken mee, doen mee en groeien door. Teams functioneren als hechte werkomgevingen waarin mensen elkaar kennen, ondersteunen en samen verantwoordelijkheid dragen. Leren gebeurt hier met én van elkaar. 

Ontwikkeling staat niet los van werk

Tijdens de uitwisseling met collega’s uit andere Europese landen werd duidelijk hoe herkenbaar deze aanpak is. In verschillende contexten speelt dezelfde vraag: hoe organiseer je werk op een manier dat mensen kunnen instappen, blijven en zich blijven ontwikkelen? 

Daarbij viel vooral op dat ontwikkeling niet losstaat van het werk. Mensen leren door mee te doen, verantwoordelijkheid te krijgen en samen te werken met collega’s. 

Zoals Famke het verwoordt: “Je ziet in Palermo dat ontwikkeling niet iets is wat je organiseert naast het werk, maar iets wat ontstaat in het werk zelf. Juist door samen te doen.” In Palermo zie je dat werk daardoor vanzelf een leeromgeving wordt. Mensen doen ervaring op, ontdekken hun talenten en zetten stap voor stap nieuwe stappen. Dat maakt ontwikkeling zichtbaar én duurzaam. 

De kracht van community 

Wat daarbij helpt, is de manier waarop deze organisaties werk organiseren. De kracht van Palermo zit niet alleen in de werkplekken zelf, maar vooral in hoe die werkplekken zijn ingericht. Community is daar geen bijzaak, maar een belangrijk onderdeel van het dagelijks werk. 

Je ziet het heel concreet terug. Mensen beginnen hun dag samen, werken in vaste teams en leren elkaar snel kennen. Er is ruimte om vragen te stellen, fouten te maken en dingen opnieuw te proberen. Er wordt samen gegeten, verhalen worden gedeeld en nieuwe collega’s worden actief meegenomen in het geheel. 

Die verbondenheid versnelt ontwikkeling. Mensen voelen zich sneller veilig, durven stappen te zetten en blijven betrokken. Het werk wordt daarmee meer dan een taak. Het wordt een plek waar je je ontwikkelt als professional én als mens. 

Jessica zag daarin een belangrijke les voor Nederland en onze werkontwikkelbedrijven: “Wat me heeft geraakt in Palermo, is de kracht van community. Hoe mensen elkaar echt ontmoeten, samenwerken en samen iets opbouwen. Daar ontstaat ontwikkeling. En daar krijgt inclusie betekenis.” 

EPALE 

EPALE – het elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa – verbindt deze ervaringen op Europees niveau. Het platform deelt voorbeelden van een leven lang ontwikkelen uit de verschillende Europese landen en maakt dit toegankelijk voor professionals die werken aan leren en ontwikkelen voor volwassenen. 

Nieuwsgierig hoe dit er in andere landen uitziet en wat je daarvan kunt meenemen? Ontdek meer op de website van EPALE en sluit aan bij de community rondom leren, ontwikkelen en inclusief werken.