De verbeteragenda voor beschut werk bevat goede stappen, maar één cruciale maatregel ontbreekt: betalen naar realisatie. Gemeenten krijgen nu geld, ook als plekken niet worden ingevuld. Dat moet anders – want duizenden mensen wachten op waardevol werk.

Vlak voor het zomerreces stuurde staatssecretaris Nobel een brief naar de Tweede Kamer, met onder andere aandacht voor de  verbeteragenda beschut werk. Een goede stap vooruit. Maar één essentiële maatregel ontbreekt: de koppeling van de financiering van beschut werk aan het aantal gerealiseerde plekken. Wij vinden dat onbegrijpelijk.  

Noodzakelijke maatregel ontbreekt 

Gemeenten zijn wettelijk verplicht om de aan hen opgelegde aantallen beschutte werkplekken te realiseren. Momenteel ontvangen gemeenten voor deze aantallen geld van het Rijk, ongeacht of ze de plekken daadwerkelijk invullen. Als een gemeente haar verantwoordelijkheid hierin niet of slechts gedeeltelijk neemt, kan het geld voor andere zaken worden ingezet. Dat is onwenselijk.  

Zet prestaties voorop 

Daarom pleiten we voor een alternatief: verdeel het geld voor beschut werk op basis van geleverde prestaties door een gemeente. Zo worden gemeenten gestimuleerd om meer beschutte werkplekken te realiseren voor de groep die daarop is aangewezen. En gemeenten die zich extra inspannen? Die mogen daar ook extra middelen voor ontvangen.  Zo maken we samen meer mogelijk. 

Wij roepen de Tweede Kamer op: veranker ‘betalen naar realisatie’ zo spoedig mogelijk in de wet.  

Behoefte aan beschut is groter dan beschikbare plekken 

De cijfers liegen er niet om: eind 2024 hebben 15.635 mensen een indicatie beschut werk. Tegelijkertijd zijn er slechts 10.619 van hen aan het werk. Dat betekent dat ruim 5.000 mensen staan te popelen om aan de slag te gaan, maar hun plek nog niet kunnen innemen. Dit terwijl in de huidige arbeidsmarktkrapte elke werknemer onmisbaar is.  

Wat staat er wél in de verbeteragenda? 

Gelukkig bevat de brief van de staatssecretaris ook belangrijke verbeteringen. Een paar punten halen we eruit: 

• Nieuw verdeelmodel vanaf 2027
  De huidige verdeling van plekken is nog gebaseerd op de situatie uit 2012. Vanaf 2027 komt er een nieuwe verdeelsystematiek, die beter aansluit bij de actuele behoefte per gemeente. 
• Meer ruimte voor beschutte werkplekken bij reguliere werkgevers
  Met de Handreiking beschut werk bij reguliere werkgevers wil het ministerie van SZW andere werkgevers dan werkontwikkelbedrijven stimuleren om beschutte werkplekken te realiseren. De handreiking geeft een praktisch stappenplan voor het invullen van een beschutte werkplek. 
• Gevarieerder werkaanbod
  Er komt meer aandacht voor variatie in het werk binnen werkontwikkelbedrijven en voor het versterken van detacheringsmogelijkheden bij beschut werk.  
• Aanvraagprocedure eenvoudiger
  Het ministerie onderzoekt of het aanvraagproces van beschut werk eenvoudiger kan. Onderdeel hiervan is een verkenning of en hoe in specifieke gevallen gebruik gemaakt kan worden van een praktijkroute voor beschut werk.  

Positieve stappen in financiering – maar het kan beter 

Bovendien zijn er recent concrete maatregelen genomen om de tekorten op beschut merk te verminderen:  

• In 2024 is het budget per plek met €2.157 verhoogd.  
• De loonwaardemeting voor beschut werk vervalt. In plaats daarvan is er voor iedere beschutte werkplek een loonkostensubsidie van 68 procent. Met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2025 is het budget voor beschut werk hierop aangepast. Per werkplek betekent dit zo’n €3.000,- extra budget. 

Een mooie stap vooruit. Maar ook nu geldt: gemeenten ontvangen dit bedrag ongeacht of de beschutte werkplek daadwerkelijk is gerealiseerd. Wat ons betreft is dit een extra reden om ‘betalen naar realisatie’ aan de verbeteragenda toe te voegen en zo snel mogelijk in te voeren. 

Sneller duidelijkheid over afschaffing loonwaardemeting 

Voor de afschaffing van de loonwaardemeting is een wetswijziging nodig. Daarom is nog onduidelijk wanneer de afschaffing van de loonwaardemeting precies in gaat. Wij pleiten ervoor dat deze wetswijziging zo snel mogelijk en uiterlijk 1 januari 2027 van kracht is. En tot die tijd? Laat gemeenten en werkontwikkelbedrijven alvast stoppen met het doen van loonwaardemetingen voor beschut werk. Dat scheelt onnodig werk én kosten en helpt meer mensen aan het werk.