Hoe zorgen we ervoor dat sociale veiligheid niet alleen op papier goed geregeld is, maar ook dagelijks in de praktijk wordt gebracht? Hoe blijven we het gesprek voeren met medewerkers? En hoe bereiden werkontwikkelbedrijven zich goed voor op de inspectiebezoeken van de Nederlandse Arbeidsinspectie dit najaar? 

Met die vragen kwamen zo’n honderd professionals uit werkontwikkelbedrijven op 17 juni 2026 samen in Bunnik voor de informatiebijeenkomst Sociale veiligheid van SBCM en Cedris. De grote opkomst maakte meteen duidelijk: dit onderwerp leeft én de sector zet actief stappen om sociale veiligheid steeds verder te versterken. 

Esmé Rijs, directeur van Cedris en bestuurslid bij SBCM, opende de bijeenkomst samen met Rob Kolner, bestuurslid van SBCM namens FNV. Esmé stond stil bij de grote diversiteit binnen werkontwikkelbedrijven: werknemers met ieder hun eigen verhaal, talenten en ondersteuningsvragen leveren iedere dag waardevol werk. Juist die diversiteit maakt het belangrijk om blijvend te investeren in sociale veiligheid. 

Rob Kolner onderstreepte dat sociale veiligheid onlosmakelijk verbonden is met gezond en veilig werken. Als mensen zich fysiek én sociaal veilig voelen, draagt dat bij aan werkplezier, duurzame inzetbaarheid en minder verzuim. De sector heeft de afgelopen jaren al veel gedaan op het gebied van sociale veiligheid en blijft zich verder ontwikkelen. Zo bereikte de roadshow ‘Kom op nou’ ruim 14.000 mensen. Ook zijn er trainingen, toolboxen, e-learningmodules, een geactualiseerde arbocatalogus en een verdiepende RI&E PSA ontwikkeld door SBCM. Maar sociale veiligheid is nooit ‘af’. 

Werk is meer dan werk 

Zo liet ook het verhaal van Mariëtte Hamer zien. Mariëtte Hamer is regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en nam de zaal mee in het belang van cultuur- en gedragsverandering. Sinds de uitzending van BOOS over The Voice is er in Nederland veel meer aandacht voor grensoverschrijdend gedrag. Maar, benadrukte Mariëtte Hamer, het probleem is breder. Het kan in iedere sector voorkomen. 

Zij maakte duidelijk waarom het onderwerp in onze sector extra zwaar weegt. Werken bij een werkontwikkelbedrijf betekent voor medewerkers vaak meer dan inkomen alleen. “Werk betekent erkenning. De erkenning dat je meedoet. De erkenning dat wat je doet ertoe doet.” 

Grensoverschrijdend gedrag tast dat gevoel aan. Het raakt mensen in hun zelfvertrouwen, hun gezondheid en hun werkplezier. Daarom is sociale veiligheid geen bijzaak, maar een voorwaarde om goed te kunnen werken. Hoe belangrijk dat is weet Mariëtte Hamer uit eigen ervaring. Jarenlang werkte haar broer bij een werkontwikkelbedrijf. Daar zag ze hoeveel aandacht er is voor sociale veiligheid en wat voor verschil dit kan maken in iemands leven en dat van de omgeving van die persoon. 

Mariëtte Hamer riep organisaties dan ook op om inspectiebezoeken vooral te zien als een moment om de balans op te maken: wat gaat goed, waar zitten risico’s en wat vraagt om blijvende aandacht? “Zie het als een kans om weer even dat zetje te geven dat nodig is.” 

Daarbij gaf zij drie pijlers mee: een open cultuur, een heldere organisatiestructuur en een ondersteunend systeem. Die drie komen samen in de dagelijkse praktijk. Een gedragscode alleen is niet genoeg: het gaat om gesprekken, voorbeeldgedrag, herhaling en opvolging. Of zoals Hamer het zei: “Sociale veiligheid is geen project met een einddatum.” 

Waarom de Arbeidsinspectie langskomt 

Tony Thoeng, projectleider bij het programma Psychosociale Arbeidsbelasting en Arbeidsdiscriminatie van de Nederlandse Arbeidsinspectie, lichtte toe waarom de inspectie zich dit najaar richt op werkontwikkelbedrijven. Aanleiding zijn signalen uit cijfers en praktijk die laten zien waar de sector zich verder kan ontwikkelen ten opzichte van het landelijk gemiddelde. 

Werkontwikkelbedrijven werken met mensen voor wie werk vaak van extra grote waarde is en die regelmatig extra ondersteuning nodig hebben. Juist daarom wordt samen met de sector gekeken hoe sociale veiligheid in de praktijk verder kan worden versterkt. De inspectiebezoeken zijn daarbij nadrukkelijk bedoeld als een moment om te leren, te verdiepen en te verbeteren. 

In dit traject trekken de Arbeidsinspectie, SBCM, Cedris en haar leden al enige tijd samen op, ieder vanuit een eigen rol en verantwoordelijkheid. Dat is nodig gezien de complexiteit van het vraagstuk en de diversiteit van medewerkers binnen de sector. Tony: “De sector doet al veel en blijft zich ontwikkelen. Tegelijkertijd kan het gerichter. Maatregelen moeten aansluiten op de risico’s in de eigen organisatie. En organisaties moeten kunnen laten zien of hun aanpak werkt.” 

Niet alleen reageren, maar voorkomen 

Thoeng maakte een belangrijk onderscheid tussen curatief en preventief werken. Veel organisaties komen in actie als er iets gebeurt. Dat is belangrijk. Maar de volgende stap zit in preventie: inzicht in risicofactoren, patronen herkennen en gericht bijsturen. 

Daarbij hoort ook evalueren. De inspectie kijkt naar de cyclus Plan, Do, Check, Act. Juist die ‘check’ ontbreekt nog vaak. Door die cyclus consequent te doorlopen, ontstaat een aanpak die blijft werken en verbeteren. 

Workshops 

In de middag konden deelnemers in drie workshops concreet aan de slag met sociale veiligheid. De opbrengst was niet alleen kennis, maar ook praktische handvatten waar organisaties direct mee verder kunnen. 

Ervaringen van de pilotbedrijven 

Spaarne Werkt en Senzer deelden hun ervaringen met de pilotinspecties. Voor hen was het inspectiebezoek vooral een waardevol toetsmoment: wat werkt al, wat is geland op de werkvloer en waar is nog aanscherping nodig? 

Een belangrijk inzicht: begin op tijd en betrek de hele organisatie. Denk aan HR, arbo, OR, vertrouwenspersonen, leidinggevenden en communicatie. Werknemers hebben bovendien duidelijke en begrijpelijke informatie nodig vooraf. Ook nazorg is essentieel bij de bezoeken van de Arbeidsinspectie. Gesprekken over sociale veiligheid kunnen emoties oproepen. Zorg dat medewerkers aansluitend op die gesprekken terechtkunnen bij leidinggevenden of vertrouwenspersonen. 

En misschien wel de belangrijkste constatering: geen meldingen bij bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon betekent niet automatisch dat er niets speelt. Het kan ook betekenen dat medewerkers de weg niet weten of zich niet veilig voelen om iets te melden. Daarom is het belangrijk om breder te kijken dan alleen formele meldingen. 

Aan de slag met risicofactoren 

In de workshop van de Arbeidsinspectie gingen deelnemers aan de slag met risicofactoren. Denk aan leiderschap, onderlinge verhoudingen en de organisatie van het werk. Aan de hand van casussen werd duidelijk hoe kleine aanpassingen verschil kunnen maken. Bijvoorbeeld: duidelijkheid in rollen zorgt voor meer veiligheid en voorspelbaarheid voor medewerkers. 

Deelnemers werden uitgedaagd om vooruit te denken: wat kan er gebeuren en hoe voorkom je dat? Door risicofactoren vroegtijdig in beeld te brengen, kun je gerichter maatregelen nemen en zo werken aan een veilige werkomgeving. 

Praktische hulpmiddelen van SBCM 

SBCM liet zien welke tools (opent in nieuw tabblad) organisaties direct kunnen gebruiken. Denk aan toolboxen, animaties, routekaarten en hulpmiddelen voor leidinggevenden. Daarnaast is er een verdiepende RI&E Pschychoscoiale arbeid (PSA) met een vragenlijst die aansluit op de sector. Deze helpt om risico’s beter in beeld te brengen. 

Vragen als ‘Weten medewerkers waar ze terechtkunnen?’, ‘Voelen zij zich veilig om iets te zeggen?’ en ‘Wordt er daadwerkelijk iets gedaan met signalen?’ helpen om sociale veiligheid in de praktijk concreet te maken. 

De sector in beweging 

Aan het einde van de dag blikte Esmé Rijs terug. De bijeenkomst liet zien dat de sector volop in beweging is en blijft investeren in sociale veiligheid. 

De inzichten helpen werkontwikkelbedrijven om concreter te werken aan positief gedrag op de werkvloer. De ambitie is helder: samen blijven leren en steeds meer toewerken naar een koploperspositie op het gebied van sociale veiligheid. Tony Thoeng sloot af met waardering voor de enorme betrokkenheid van de sector: “Ik zie en zaal vol intrinsiek gemotiveerde mensen die gemotiveerd zijn om het beter te doen. Houd dit vast. Als je het echt wilt, dan kom je er uiteindelijk wel.” 

De motivatie en openheid die tijdens deze dag zichtbaar waren, vormen een stevige basis om samen verder te bouwen aan een sociaal veilige werkomgeving. 

Meer informatie en vervolg 

Kon je er niet bij zijn of wil je de PowerPoint en andere naslagdocumenten bekijken? Alle informatie rondom de bijeenkomsten, inspectiebezoeken en tools vind je op het ledenplatform CedrisConnect (opent in nieuw tabblad). Deze pagina wordt continu aangevuld met nieuwe inzichten en praktijkvoorbeelden. 

Ook bij SBCM kun je terecht voor ondersteuning, toolboxen en de arbocatalogus. Daarnaast organiseert SBCM twee pilots rondom dit thema: de pilot stimuleren veiligheidsgedrag (opent in nieuw tabblad) (al gestart) en de pilot met de Stichting van de Arbeid. In de laatste worden de omstanderstraining, gedragscode en quickscan getest op toepasbaarheid  en mogelijk aangepast voor organisaties. Voor beide pilots kun je je nog aanmelden. Interesse of vragen? Neem contact op met Bibian Hengeveld (B.Hengeveld@caop.nl (opent in nieuw tabblad)). 

Heb je nog andere vragen? We denken graag met je mee. Neem contact op met Bibian Hengeveld (B.Hengeveld@caop.nl (opent in nieuw tabblad)) en Petra Oldenhage (P.Oldenhage@caop.nl (opent in nieuw tabblad)) van SBCM of Jessica Braunius (jbraunius@cedris.nl (opent in nieuw tabblad)) en Mariëlle Sluiter (msluiter@cedris.nl (opent in nieuw tabblad)) van Cedris.