Organisatie

UW Utrechts Werkontwikkelbedrijf

Utrecht

Onze leden maken elke dag werk van sociale veiligheid. Want op een werkplek waar medewerkers zich veilig voelen, ontstaat ruimte voor ontwikkeling. Maar hoe zorg je voor die veilige werkomgeving? In de artikelenreeks ‘sociale veiligheid in de praktijk’ delen professionals uit de sector hun visie en aanpak op het gebied van sociale veiligheid. Tineke Lissenburg, KAM-adviseur bij UW, neemt ons mee in hoe sociale veiligheid er bij UW uitziet.

Voor Tineke is de betekenis van sociale veiligheid helder: “Dan hebben we het over een werkomgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn en zich kan ontwikkelen.” Tegelijkertijd weet ze maar al te goed dat sociale veiligheid in de praktijk niet zo zwart-wit is. Iedereen ervaart het immers anders.

“We werken hier met vijf-, zeshonderd mensen in één gebouw. Iedereen neemt zijn eigen achtergrond en geschiedenis mee. Wat voor mij veilig is, is dat voor jou misschien niet. Het streven is dus om een omgeving te creëren waarin iedereen zich zo veilig mogelijk voelt.”

Het gesprek toegankelijk maken

Bij UW worden verschillende manieren ingezet om die omgeving te realiseren. Van veiligheidsweken tot UW-cafés en het uitnodigen van niemand minder dan voormalig politieagent en presentator Ellie Lust. “We waren op zoek naar iemand die op een luchtige manier het onderwerp veiligheid kon aanstippen en daarmee zoveel mogelijk mensen bereikt.”

Dat bleek een gouden zet. Veel medewerkers herkenden haar van televisie en waren nieuwsgierig naar haar verhaal. Tijdens de bijeenkomst vertelde zij over haar ervaringen bij de politie en hoe het was om als lesbische vrouw in een mannenwereld te werken. Dat leverde uiteenlopende gesprekken op: van vragen over politiewerk tot medewerkers die vertelden over hun eigen onveilige thuissituatie. “Door die mix aan luchtige en serieuzere gesprekken was het heel laagdrempelig.”

Iedere medewerker in beeld

Ook bij gedetacheerde medewerkers zoekt UW naar manieren om het gesprek over sociale veiligheid te voeren. Tijdens terugkomdagen gaan consulenten aan de hand van dialoogkaarten met medewerkers in gesprek over vragen als: wanneer heb jij werkplezier? “Zo proberen we ook bij die medewerkers een vinger aan de pols te houden”, vertelt Tineke.

Sociale veiligheid kreeg ook aandacht tijdens een veiligheidsweek. Medewerkers maakten kennis met onder meer de Maatschappelijke Bedrijfshulpverlening, het zorgteam en andere ondersteunende voorzieningen. Die week leverde volgens Tineke ook een belangrijk inzicht op: “Je merkt dat daar toch snel de mensen op afkomen die daar al een positieve ervaring mee hebben.”

Daarom zet UW in op blijvende zichtbaarheid van vertrouwenspersonen, de Maatschappelijke Bedrijfshulpverlening en het zorgteam. Zij komen regelmatig terug in de interne communicatie en sluiten aan bij werkoverleggen en UW-cafés. “Door regelmatig aandacht te besteden aan hun rol en taken blijven zij herkenbaar en toegankelijk voor medewerkers”, vertelt Tineke.

De sleutel ligt op de werkvloer

Zichtbare ondersteuning alleen is niet genoeg. Sociale veiligheid ontstaat ook in het dagelijks contact op de werkvloer. Daarom investeert UW in de kennis en vaardigheden van werkleiders, consulenten, leidinggevenden en directieleden.

Dat gebeurt onder meer tijdens de UW-cafés en via een verplichte online training voor leidinggevenden. Daar leren zij wat UW verstaat onder een sociaal veilige werkomgeving, hoe signalen van ongewenst gedrag herkend kunnen worden en hoe zij hierover het gesprek kunnen aangaan. Binnenkort start daarnaast een leerlijn voor werkleiders, die hen helpt om dergelijke gesprekken met medewerkers op een goede manier te voeren.

Uiteindelijk moet een werkleider het fingerspitzengefühl hebben om te zien wat er gebeurt.

Weten wat er speelt

Sociale veiligheid gaat volgens Tineke namelijk vaak over situaties die niet direct zichtbaar zijn. “We hebben collega’s met trauma’s, autisme, of medewerkers die zich moeilijk kunnen uiten. Dan moet je weten wat er onderling speelt, hoe de verhoudingen liggen en welke invloed dat heeft op een afdeling.”

Dat vraagt volgens haar om méér dan beleid alleen. “Je kunt alles op papier geregeld hebben en mooie beleidsstukken in de la hebben liggen. Maar uiteindelijk moet een werkleider dat fingerspitzengefühl hebben om te zien wat er gebeurt.”

Focussen op wat mensen nodig hebben

In haar jarenlange carrière heeft Tineke haar eigen kijk op sociale veiligheid zien veranderen. In de praktijk bleek sociale veiligheid zich namelijk niet altijd te laten vangen in hulpmiddelen of werkafspraken. Sommige gesprekken bleken ingewikkelder dan verwacht. Leidinggevenden vonden het lastig om emoties in een team te begeleiden of om sociale veiligheid op de werkvloer bespreekbaar te maken.

Daardoor verschoof haar aandacht steeds meer naar de vraag wat mensen nodig hebben. “Wat werkt niet? Waarom werkt het niet? En wat is er nodig om het gesprek over sociale veiligheid op de werkvloer aan te gaan?”

Juist dat zijn volgens haar de vragen die organisaties zichzelf moeten blijven stellen.  Want sociale veiligheid is een onderwerp dat nooit af is, denkt Tineke: “Je bent nooit klaar. Je hebt het nooit honderd procent voor elkaar.”

Begrip als basis

Als ze terugkijkt op de ontwikkeling binnen UW, ziet Tineke dat er steeds meer aandacht is voor zowel ondersteuning (bijvoorbeeld de vertrouwenspersonen) als de sfeer op afdelingen. “Werkleiders besteden daar veel meer aandacht aan en zorgen dat er iets leuks georganiseerd wordt: een ontbijt, een lunch of een activiteit. Dat helpt mensen elkaar beter te leren kennen.”

Ook kleine initiatieven kunnen daarin een groot verschil maken. Zo wordt gekeken hoe medewerkers vanuit verschillende culturen elkaar beter kunnen leren kennen tijdens gezamenlijke activiteiten en hoe tolken ingezet kunnen worden om communicatie toegankelijker te maken. “Want als je elkaar begrijpt, heb je ook meer begrip voor elkaar.”

En juist dat begrip vormt volgens haar de basis van sociale veiligheid: een werkomgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn, zich kan ontwikkelen en waarin je weet dat er aandacht is voor wat jij nodig hebt.