Kringloop laat zien: circulair én inclusief gaan hand in hand

De Monitor Kringloop Nederland 2024 laat zien hoe circulair en inclusief hand in hand gaan. In 2024 zamelden kringlooporganisaties samen 154 miljoen kilo spullen in, waarvan 63% een tweede leven kreeg. Daarmee werd 339 miljoen kilo CO₂ bespaard. Ook op sociaal vlak groeit de impact. Bijna de helft van de 18.659 medewerkers heeft een ondersteuningsvraag. De kringloop is daarmee niet alleen een plek waar spullen waarde krijgen, maar ook mensen. Met kansen om te leren, groeien en meedoen.

Wie een kringloop binnenloopt, ziet meer dan tweedehands spullen. Je ziet mensen die leren, groeien en meedoen. Het is de plek waar waardevolle goederen en mensen een tweede kans krijgen. Dat beeld wordt bevestigd in de Monitor Kringloop Nederland 2024: de sector maakt meer impact dan ooit. De nieuwste cijfers laten zien dat er in 2024 opnieuw méér spullen zijn ingezameld, méér hergebruik heeft plaatsgevonden en méér mensen met een ondersteuningsvraag aan het werk zijn bij de kringloop.

Cijfers die tellen

De aangesloten kringlooporganisaties zamelden in 2024 samen ruim 154 miljoen kilo spullen in. Maar liefst 63% daarvan kreeg een tweede leven: een stijging van 7 procentpunt ten opzichte van 2023. Daarmee bespaarde de sector 339 miljoen kilo CO₂. Ook aan de sociale kant groeit de impact. In totaal werkten er 18.659 mensen bij de kringloop, waarvan bijna de helft (46%) met een ondersteuningsvraag, zoals mensen met een arbeidsbeperking of die op zoek zijn naar werk. “Het is heel mooi dat we niet alleen meer mensen een plek hebben kunnen bieden, maar dat het werk ook écht waardevol is. We noemen het bij de kringloop graag het waardevolle werk van de toekomst”, zegt Rachel Heijne, directeur van BKN.

Het ambacht van de circulaire economie

“De circulaire economie vraagt om praktische vakvaardigheden en ambachten. Juist die vaardigheden kun je bij de kringloop leren”, vertelt Heijne over het werk dat gedaan wordt. De kringloop is namelijk meer dan het doorverkopen van spullen. Het gaat om ambachtelijk werk: repareren, demonteren, sorteren en upcyclen.

Steeds vaker gaat het om het herkennen van grondstoffen. “Een kast die niet meer verkoopbaar is, kan bijvoorbeeld in een houtwerkplaats alsnog worden gedemonteerd zodat het eikenhout wordt hergebruikt voor planken in nieuwe producten”, legt Heijne uit. Op die manier wordt niet alleen afval verminderd, maar krijgen mensen ook de kans om vakmanschap te ontwikkelen in demonteren, sorteren en hergebruik. “Dat is precies de beweging die de kringloop maakt. Van afval naar grondstof en van afgedankt naar waardevol.”

Inclusieve arbeidsmarkt: waardevol werk voor iedereen

De monitor laat zien hoe groot de rol van kringlooporganisaties is in de inclusieve arbeidsmarkt. Mensen leren vaardigheden, ontwikkelen zelfvertrouwen en leveren een bijdrage aan de samenleving. In 2024 steeg het aantal mensen dat bij de kringloop vanuit de Participatiewet aan het werk is.

“De kringloop zoekt niet naar een schaap met vijf poten, maar kijkt naar de persoon die binnenkomt: wat kun je, wat wil je, en wat kunnen wij bieden?”, aldus Heijne. Tegelijkertijd klinkt er zorg: de instroom vraagt vaak steeds intensievere begeleiding, terwijl de capaciteit daarvoor beperkt is. Heijne erkent dat dit een reële uitdaging is: “We zien dat de begeleiding steeds meer vraagt. Dat kunnen we niet alleen oplossen. Daarvoor is samenwerking met gemeenten, werkontwikkelbedrijven en politiek nodig. Zo kunnen we ook in de toekomst blijven doen waar we zo goed in zijn: mensen met een ondersteuningsvraag écht laten meedoen.”

Kansen voor de toekomst

De uitdagingen binnen de branche zijn groot, van lagere inkomsten voor reststromen textiel tot de opkomst van (ultra)fast fashion. Toch ziet de sector volop perspectief. Samenwerking met partners biedt kansen om nieuwe projecten op te zetten zoals textielsorteercentra of houtbewerking-hubs, waar schaalgrootte en inclusieve werkgelegenheid elkaar versterken. Ook de Academie Kringloop Nederland krijgt vorm, met leerlijnen voor iedereen in de sector: van vrijwilliger tot leidinggevende. Deze academie is gericht op het erkennen van relevante vaardigheden voor een circulaire en sociale kringloop.

Heijne benadrukt dat nieuwe initiatieven hand in hand moeten gaan met voldoende begeleiding: “We willen onze circulaire activiteiten professionaliseren en intensiveren én tegelijkertijd zorgen dat de mensen die daarbij betrokken zijn zich kunnen ontwikkelen op hun tempo. Juist daarom is de Academie zo belangrijk. Daarmee versterken we niet alleen circulaire vaardigheden, maar ook de juiste randvoorwaarden die dit waardevolle werk mogelijk maken.”

De Monitor Kringloop Nederland 2024 bevestigt: kringlooporganisaties staan centraal in de beweging naar een circulaire én inclusieve economie. Ze laten zien dat duurzaam en sociaal elkaar versterken. En dat juist daar, in het ambacht en de dagelijkse praktijk, de banen van de toekomst ontstaan.

Hylke van der Wal

Functie

Strategisch communicatieadviseur

E-mailadres

hvanderwal@cedris.nl